ទំនួញថ្មព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ – The Forgotten “Preah Khan of Kampong Svay”

បើនិយាយអំពីប្រាសាទបុរាណ គឺមនុស្សម្នារស្គាល់ច្បាស់ណាស់ប្រាសាទតំបន់អង្គរ ប្រាសាទព្រះវិហារ ឬក៏ ក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក។ គ្រានេះសូមរំលងខេត្តសៀមរាប​ ហើយលើកយកខេត្តព្រះវិហារមកនិយាយ តើខេត្តព្រះវិហារពិតជាមានតែប្រាសាទព្រះវិហារ ឬក៏យ៉ាងណា?

To talk about temples, surely we must mention the masterpiece Angkor complex, Preah Vihear temple or Sambor Prei Kuk complex. Let’s skip Siem Reap for now and talk about Preah Vihear province, Do we really have only Preah Vihear temple?

ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន​កំពង់​ស្វាយ ឬប្រាសាទ​បាកាន មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុងភូមិ​បាកាន ឃុំ​រណសិរ្ស ស្រុក​សង្គម​ថ្មី ខេត្ត​ព្រះវិហារ​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណជាង ៨០គីឡូម៉ែត្រ​ពីក្រុង​ព្រះវិហារ ឬក៏​អាច​ចូល​តាម​ផ្លូវ​ក្រួស​ក្រហម​ចំ​ពីមុខ​សាលា​ស្រុក​ប្រាសាទ​បល្ល័ង្ក ខេត្ត​កំពង់ធំ បែក​ចេញពី​ផ្លូវជាតិ​លេខ ៦ ចម្ងាយ ៧៥ គីឡូម៉ែត្រ ខណៈ​ប្រាសាទ​នេះ ស្ថិត​នៅ​ខាង​កើត​តំបន់​អង្គរ​គឺ មាន​ចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ។

Preah Khan of Kampong Svay (Bakhan) is located in Bakan village, Ronakser Commune, Sangkum Thmei District, Preah Vihear Province; proximately 80km from Preah Vihear town or 75km on National Road 6 then a bumping road from Prasat Balangk District, Kampong Thom Province. This complex is about 100km from Angkor.

ប្រាសាទព្រះខ័ន​ជា​បរិវេណ​កំផែង​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដ៏​ដំ​ដែល​មាន​ក្រឡា​ផ្ទៃ​ជិត​ប្រាំ​គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ ដែល​ត្រូវបាន​កសាង​ដំបូង​ដោយ​ព្រះបាទ​សូរ្យ​វរ្ម័នទី​១ ប៉ុន្តែ​ទទួល​ការកសាង​និង​កែប្រែ​មួយចំនួន​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​ក្រោយ​ (ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ និងព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧)។ ចម្លាក់​ភាគច្រើន​ត្រូវ​ទទួលរង​ការ​លួច​ប្លន់ ឬ​យក​ចេញ​បូក​រួម​ទាំង​រូប​បដិមា​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ដែល​បាន​ក្លាយជា​និមិត្តរូប​និង​ត្រូវបាន​គេ​ឆ្លាក់​ឡើងវិញ​ជា​ច្រើន​។

Preah Khan of Kampong Svay is 5km square wall-covered complex, first built under the reign of King Suryavarman I and continued by King Suryavarman II and Jayavarman VII. Most of the Statues were stolen or taken out included the magnificent statue of King Jayavarman VII.

នៅជុំវិញប្រាង្គប្រាសាទកណ្តាល ប្រាសាទព្រះខ័ន មានប្រាសាទតូចៗជាច្រើន ដូចជាប្រាសាទព្រះដំរីដែល​អ្នកស្រុក​តែង​ឈៀង​ចូល​ទៅ​អុជ​ធូប​ដើម្បី​បន់ស្រន់​សុំ​សេចក្តីសុខ ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជាង ១ គីឡូម៉ែត្រមុនពេល​ចូល​ទៅ​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន។ គេក៏ឃើញមានប្រាសាទព្រះចតុមុខ ទម្រង់ជាចម្លាក់ព្រះពុទ្ធរូបទ្រង់ឈរបែរទល់ខ្នងគ្នាចំនួន៤ទិស ក្នុងរចនាបថក្រោយបាយ័ន (សម័យលង្វែក) ដែលកម្រនឹងឃើញហើយប្រាសាទនេះបានដួលរលំអស់ពាក់កណ្តាលតាំងពីយូរណាស់មកហើយ នៅសល់តែត្រឹមចង្កេះចុះមកក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ តំណាលក្រោយមកត្រូវជួសជុលឡើងវិញនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៨ រួចរាល់នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨។ ក្រៅពីនេះនៅមានប្រាសាទមួយចំនួនទៀតដូចជាប្រាសាទព្រះស្ទឹងដែលមានកំពូលជាព្រហ្មមុខបួន ក្នុងរចនាបថបាយ័ន ប្រាសាទព្រះថ្កោលដែលជាប្រាសាទលើកោះនៅចំកណ្តាលបារាយណ៍(ត្រពាំងប្រដាក)។

Surrounded the main complex there are many temples such as Prasat Preah Domrei (Elephant Temple) about 1km before reaching the main temple where most of the visitor pay a visit and pray. Also there is a small temple with a unique 4 faced Buddha statue related to the post Bayon style (Longvek) that this temple was once fallen until there was a restoration started on Mar 19, 2018 and successfully finished on July 4, 2018 yet there is a Brahma 4 faced temple known as Prasat Preah Stung in Bayon style and an island temple in the middle of a Trapeang Pradak Baray (lake) known as Prasat Preah Thkol.

ក្រុមប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ កសាងឡើងនៅក្នុងសម័យអង្គរ ស្ថិតនៅរវាងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១១ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១៤។ ប្រាង្គកណ្តាលប្រាសាទព្រះខ័ន កសាងឡើងក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១២ ស្ថិតក្នុងរចនាបថអង្គវត្ត ចំណែកប្រាសាទរណបជុំវិញ កសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១៣ ស្ថិតក្នុងរចនាបថបាយ័ន និងមានប្រាសាទមួយទៀតកសាងឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី១១ សម្រាប់ឧទ្ទិសទៅព្រហ្មញ្ញសាសនា តែសាងសង់មិនទាន់រួចនៅឡើយទេ។ ក្រុមប្រាសាទបាកាន ភាគច្រើនកសាងឡើងសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា (មហាយាន និងហិនយាន)។

These temples were built between the first half of the 11 century and the beginning of the 14th century. The main cultural complex is related to Angkor Wat style (first half of the 12th century) with some additional structures and satellite temples related to Bayon style period (end of 12th and the beginning of the 13th century). Except an unfinished Hindu temple built during the first half of the 11th century, monuments of Preah Khan of Kampong Svay are mostly related to Buddhism (Mahayanna and Theravada)

អរគុណ Totó Sanjurjo Galarza សម្រាប់រូបថតរបស់ខ្ញុំ!
Thanks Totó Sanjurjo Galarza for my photograph!


ឯកសារយោង (References):
1. http://www.tourismcambodia.org/provincial_guide/index.php?view=attdetail&prv=21&att=98&lang=km
2. http://www.cnc.com.kh/detail/news/762
3. ស្លាកបដាមុខប្រាសាទបាកាន

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s